పోక్సో కేసుల్లో కీలక తీర్పు: ప్రాథమిక వాస్తవాలు నిరూపిస్తేనే నిందితుడిపై అనుమానం

అయితే ఆ అనుమానం అమల్లోకి రావాలంటే ముందుగా అభియోగ పక్షం కేసుకు సంబంధించిన ప్రాథమిక వాస్తవాలను నిరూపించాల్సి ఉంటుందని తెలిపింది. న్యాయమూర్తులు ప్రశాంత్ కుమార్ మిశ్రా, ఎన్.వి. అంజారియాలతో కూడిన ధర్మాసనం ఒక వ్యక్తికి విధించిన పదేళ్ల కఠిన కారాగార శిక్షను రద్దు చేసింది. ఈ కేసులో బాలికపై లైంగిక దాడి ఆరోపణలతో పాటు బాలికను అక్రమంగా తీసుకెళ్లిన నేరం కింద కూడా శిక్ష విధించారు.

సాక్ష్యాధారాల లోపం, శిక్ష రద్దు

విచారణలో సాక్షుల వాంగ్మూలాల్లో ముఖ్యమైన వ్యత్యాసాలు ఉన్నాయని, వైద్య పరీక్షలు, శాస్త్రీయ ఆధారాలు కూడా అభియోగానికి అనుకూలంగా లేవని సుప్రీంకోర్టు గుర్తించింది. దీంతో నిందితుడిపై ఉన్న ఆరోపణలు సందేహానికి అతీతంగా నిరూపించబడలేదని పేర్కొంటూ అతడిని నిర్దోషిగా విడుదల చేయాలని ఆదేశించింది.

చట్టంలోని 29, 30 అధికరణాలపై వివరణ

ఈ తీర్పులో అత్యంత ముఖ్యమైన అంశం చట్టంలోని 29, 30వ అధికరణాలపై కోర్టు చేసిన వివరణ. బాలలపై లైంగిక నేరాల కేసుల్లో చట్టం కొన్ని పరిస్థితుల్లో నిందితుడిపై ప్రతికూల అనుమానాన్ని ఏర్పరుస్తుంది. అయితే దాని అర్థం అభియోగ పక్షానికి మొదటి నుంచే ఎలాంటి బాధ్యత ఉండదని కాదని సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది.

ప్రాథమిక వాస్తవాల నిరూపణ తప్పనిసరి

ముందుగా నేరం జరిగినట్లు, అలాగే నిందితుడికి ఆ నేరంతో సంబంధం ఉన్నట్లు సూచించే అవసరమైన ప్రాథమిక వాస్తవాలను అభియోగ పక్షం సాక్ష్యాలతో నిరూపించాలి. ఆ దశ పూర్తయిన తర్వాతే చట్టబద్ధమైన అనుమానం నిందితుడిపై వర్తిస్తుంది. అభియోగ పక్షం అవసరమైన ప్రాథమిక వాస్తవాలను నిరూపించిన తర్వాత చట్టబద్ధమైన అనుమానం ఏర్పడినా, దానిని నిందితుడు తన రక్షణ ద్వారా తిరస్కరించవచ్చని ధర్మాసనం తెలిపింది.

అభియోగ పక్షం నేరాన్ని సందేహానికి అతీతంగా నిరూపించాల్సి ఉండగా, నిందితుడు తనపై ఏర్పడిన అనుమానాన్ని తిరస్కరించేందుకు సంభావ్యతల ఆధిక్యం అనే తక్కువ స్థాయి ప్రమాణంతో తన వాదనను సమర్థించుకోవచ్చని కోర్టు వివరించింది. ఈ కేసులో, బాధితురాలి తల్లి ఇచ్చిన వాంగ్మూలంలో పలు ముఖ్యమైన వ్యత్యాసాలను కోర్టు గుర్తించింది.

వైద్య పరీక్షల్లో కూడా లైంగిక దాడికి అనుగుణమైన గాయాలు కనిపించలేదని, స్వాధీనం చేసుకున్న వస్తువులపై రక్తం, వీర్యం లేదా పురుషుడి జన్యు ఆధారాలు గుర్తించలేదని తీర్పులో పేర్కొంది. అదే సమయంలో, నిందితుడి కుటుంబానికి, ఫిర్యాదుదారుల కుటుంబానికి మధ్య నీటి వినియోగానికి సంబంధించి గతంలో వివాదాలు ఉన్నట్లు విచారణలో వెల్లడైన అంశాన్ని కూడా కోర్టు పరిగణనలోకి తీసుకుంది.

ఈ పరిస్థితుల్లో అభియోగ కథనాన్ని పూర్తిగా నమ్మదగినదిగా పరిగణించలేమని ధర్మాసనం అభిప్రాయపడింది. చట్టంలోని ప్రత్యేక నిబంధనలు ఉన్నప్పటికీ, నిందితుడి ప్రాథమిక హక్కులు, న్యాయపరమైన విచారణకు సంబంధించిన సూత్రాలు పక్కన పెట్టలేమని సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది. కేవలం చట్టబద్ధమైన అనుమానం ఆధారంగా నేరం నిర్ధారించలేమని, అందుబాటులో ఉన్న మొత్తం సాక్ష్యాన్ని పరిశీలించిన తర్వాతే తీర్పు ఇవ్వాలని పేర్కొంది.